وآخر وآزر « 1 » وآمّين « 2 » وآسن « 3 » وآنفا « 4 » . وامّا اجتماع سه الف ءآمنتم است در أعراف « 5 » وطه « 6 » وشعراء « 7 » ، وأآلهتنا در زخرف « 8 » واختلاف است در آنكه همزه ثابته استفهام است يا نه . بعضي گفته‌اند استفهام است از جهت احتياج به آن ، وقول فرّاء « 9 » وثعلب « 10 » وابن كيسان « 11 » اين است . وكسائى بر آن است كه ثابته همزهء أصل است وقول أصحاب رسم نيز اين است . وميل حافظ أبو عمرو به اين است . واتّفاق است مصاحف را بر حذف الف نصب هرگاه كه منصوب همزه باشد مسبوق به الف مانند دعاء ونداء وغثاء وماء تا اجتماع الفين نشود واين الف كه مرسوم است شايد كه الف نصب باشد واوّلى محذوفه باشد وشايد كه عكس باشد واوّل أقيس است . واگر همزه مسبوق به متحرّك باشد خواه كه الف بعد از أو از براي نصب باشد يا از براي تثنيه مثل خطأ « 12 » وملجأ « 13 » ومتّكأ « 14 » وأن تبوّآ لقومكما « 15 » هم احدى الألفين محذوف است . الّا اين قدر هست كه ثابته اينجا الف نصب است والف تثنيه لا غير .

--> ( 1 ) . انعام / 74 . ( 2 ) . مائده / 2 . ( 3 ) . محمّد / 15 . ( 4 ) . محمّد / 16 . ( 5 ) . آية 123 . ( 6 ) . آية 71 . ( 7 ) . آية 49 . ( 8 ) . آية 58 . ( 9 ) . يحيى بن زياد بن عبد الله بن منظور ديلمى ( متوفى 207 ه . ق ) معروف به فرّاء امام كوفيان وداناترين آنها به نحو ولغت وأدبيات بود . مأمون تربيت دو پسرش را به وى واگذار كرد . فرّاء علاوة بر جايگاهش در زبان عربى فقيه ومتكلم وآشنا به تاريخ وحوادث عرب وستاره‌شناسى وپزشكى بود . از آثار أو مىتوان به كتاب معاني القرآن ، واختلاف أهل الكوفة والبصرة والشام في المصاحف اشاره كرد . ( الأعلام ، ج 8 ، صص 146 - 145 ) ( 10 ) . أحمد بن يحيى بن زيد بن سيار شيبانى ( متوفى 291 ه . ق ) معروف به ثعلب امام كوفيان در نحو ولغت بود . از أو اشعار واحاديثى روايت شده است . از آثار أو مىتوان به الفصيح ، ومعاني القرآن ، وإعراب القرآن اشاره كرد . ( همان ، ج 1 ، ص 267 ) . ( 11 ) . محمّد بن أحمد بن إبراهيم ( متوفى 299 ه . ق ) معروف به ابن كيسان از نحويان ولغت‌شناسان بغداد بود . از آثار أو مىتوان به معاني القرآن ، وغريب الحديث اشاره كرد . ( همان ، ج 5 ، ص 308 ) . ( 12 ) . نساء / 92 . ( 13 ) . توبه / 57 . ( 14 ) . يوسف / 31 . ( 15 ) . يونس / 87 .